Europejska Agnecja Kosmiczna (European Space Agency ESA) została utworzona w 1975 r. z połączenia Europejskiej Organizacji Badań Kosmicznych (ESRO) i Europejskiej Organizacji Rozwoju Rakiet Nośnych (ELDO). Państwami założycielskimi były: Belgia, Niemcy, Dania, Francja, Wielka Brytania, Włochy, Holandia, Szwecja, Szwajcaria i Hiszpania. Z czasem do tego grona dołączyły: Austria, Finlandia, Norwegia, , Irlandia, Portugalia, Grecja, Luksemburg. Państwem uczestniczącym w wybranych projektach organizacji na podstawie specjalnego statusu jest Kanada.
Czechy, Węgry, Rumunia i Polska uczestniczą w Planie dla Europejskich Państw Współpracujących (PECS).

Celem powołania tej międzynarodowej organizacji jest odpowiedzialność za planowanie, koordynację i realizację wspólnych badań kosmicznych oraz użytkowe wykorzystywanie sztucznych satelitów Ziemi (głównie w telekomunikacji, meteorologii oraz teledetekcji). Działalność Europejskiej Agencji Kosmicznej jest ukierunkowana na uzyskiwanie możliwie najbardziej szerokiej wiedzy o Ziemi oraz jej bezpośrednim środowisku, Układzie Słonecznym i Wszechświecie, jak również na rozwój technologii związanych z badaniami przestrzeni kosmicznej, a także na promowanie europejskiego przemysłu.

Organem nadzorczym ESA jest Rada Agencji, którą stanowią przedstawiciele państw członkowskich. Rada Agencji wybiera na okres 4 lat dyrektora generalnego. Siedzibą Agencji jest Paryż.

ESA realizuje programy obowiązkowe, które nakładają obowiązek w stosunku do państw członkowskich i uczestniczenia i finansowania tych programów (składki ustalane są proporcjonalnie do wysokości dochodu narodowego państw członkowskich). Programy te obejmują zakresem: badania przestrzeni kosmicznej, buduwę i wykorzystywanie sprzętu służącego tym badaniom, programy naukowe, badania technologiczne, przepływ informacji o programach kosmicznych państw. Oprócz programów obowiązkowych realizowane są programy fakultatywne, które finansowane są przez państwa biorące udział w tych programach.

Agendami Europejskiej Agencji Kosmicznej są:

• Europejskie Centrum Badań Kosmicznych i Technologii (European Space Research and Technology Centre ESTEC) - z siedzibą w Noordwijk w Holandii odpowiedzialny za prace studialne, projektowanie, budowę i testowanie pojazdów kosmicznych
• Europejskie Centrum Operacji Kosmicznych (European Space Operations Center ESOC) - z siedzibą w Darmstadt w Niemczech odpowiedzialny za nadzorowanie satelity po ich wystrzeleniu oraz za urządzenia do śledzenia i kontroli w stacjach naziemnych ESA
• Europejski Instytut Badań Kosmicznych (European Space Research Institute ESRIN) z siedzibą we Frascati we Włoszech. prowadzącą główną służbę informacyjną
• Europejskie Centrum Astronautyczne (European Astronauts Center EAC) z siedzibą w Kolonii w Niemczech, specjalizujące się w szkoleniu kosmonautów,
• Europejskie Kosmiczne Centrum Astronomii (European Space Astronomy Centre ESAC) z siedzibą w Villanueva de la Cañada w Hiszpanii, odpowiedzialny za koordynację programów badawczych z zakresu astronomii i misji planetarnych.

Oprócz tych centrów ESA posiada biura łącznikowe w Belgii, Stanach Zjednoczonych i w Rosji. Natomiast w Gujanie Francuskiej znajduje się kosmodrom Kourou, który to Francja udostępniła na potrzeby Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Europejska Agencja Kosmiczna jest organizacją całkowicie niezależną chociaż podejmuje ścisłą współpracę z Unią Europejską, z którą podziela główne wytyczne strategii kosmicznej. Do wspólnych inicjatyw należą: projekt Galileo oraz program Globalnego Monitoringu Środowiska i Bezpieczeństwa GMES.